Güneş ışınlarının Güney Yarım Küre'deki Oğlak Dönencesi'ne dik açıyla gelmesiyle birlikte, Kuzey Yarım Küre için astronomik kış mevsiminin başlangıcı sayılan kış gündönümü süreci başladı. Dünya'nın eksen eğikliğine bağlı olarak gerçekleşen bu doğa olayı neticesinde, Türkiye genelinde 21 Aralık tarihinde yılın en uzun gecesi ve en kısa günü deneyimlenecek. Bilimsel olarak gündüz sürelerinin en kısa, gölge boylarının ise en uzun seviyeye ulaştığı bu dönüm noktası, aynı zamanda takvimsel olarak günlerin kademeli olarak uzamaya başlayacağı yeni bir evrenin habercisi niteliğini taşıyor. Ülke genelinde coğrafi konumun etkisiyle şehirden şehre farklılık gösterecek olan bu süreçte, kuzeye gidildikçe gece süresi uzayacak. İşte 21 Aralık'a ilişkin detaylar...
EN UZUN GECE NE ZAMAN?
Kuzey Yarım Küre için kış mevsiminin başlangıcı kabul edilen kış gündönümü, her yıl 21 Aralık tarihinde gerçekleşmektedir. Bu tarihte güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik açıyla düşerken, Türkiye'nin de içinde bulunduğu Kuzey Yarım Küre'de güneş ışığından en az yararlanılan gün yaşanır. 21 Aralık, takvimsel bir dönüm noktası olmasının yanı sıra, bu tarihten itibaren gecelerin kısalmaya ve gündüzlerin kademeli olarak uzamaya başlayacağı yeni bir döngünün habercisidir.
21 ARALIK KAÇ SAAT SÜRÜYOR?
21 Aralık günü yaşanan gece süresi, bulunulan enleme göre değişiklik gösterse de Türkiye genelinde ortalama 15 saat civarında bir gece süresi yaşanmaktadır. Günün geri kalan yaklaşık 9 saati ise gündüz olarak deneyimlenir. Bu durum, yıl boyunca yaşanacak en kısa gündüz ve en uzun gece süresini temsil eder. Bu tarihten sonraki her gün, gündüz süreleri saniyelerle ifade edilen artışlarla uzamaya devam ederek 21 Haziran'daki yaz gündönümüne kadar bu eğilimini sürdürür.
21 ARALIK NEREDE, KAÇ SAAT SÜRECEK?
Türkiye'nin coğrafi yapısı gereği kuzeye gidildikçe gece süresi uzarken, güneye inildikçe kısalmaktadır. Bu kapsamda, ülkenin en kuzey noktası olan Sinop, yaklaşık 15 saat 6 dakika ile en uzun geceyi yaşayan ilimiz olacaktır. Buna karşılık en güneydeki Hatay ise yaklaşık 14 saat ile en kısa (diğer illere oranla) geceyi geçirecektir. Diğer büyük şehirlerimizde beklenen yaklaşık süreler ise şöyledir: İstanbul 15 saat 1 dakika, Bursa 14 saat 58 dakika, Ankara 14 saat 51 dakika, İzmir 14 saat 48 dakika ve Adana 14 saat 8 dakika.
GÜNDÜZLER NE ZAMAN UZAYACAK?
Birçok kişi 21 Aralık'ı "kışın en zor günü" olarak görse de, aslında bu tarih günlerin uzamaya başladığı müjdesini taşır. 22 Aralık sabahından itibaren güneş her gün bir önceki güne göre gökyüzünde biraz daha uzun kalmaya başlar. İlk birkaç hafta bu değişim saniyelerle sınırlı olduğu için fark edilmesi güç olsa da, Ocak ayının ortalarına gelindiğinde gündüzlerin hissedilir derecede uzadığı görülecektir. Bu süreç, 21 Mart ekinoksunda gece ve gündüzün eşitlenmesine, 21 Haziran'da ise en uzun gündüzün yaşanmasına kadar kesintisiz devam edecektir.
EN UZUN GECE KUTLAMALARI
En uzun gece, insanlık tarihi boyunca sadece astronomik bir olay olarak kalmamış, pek çok kültürde bayram ve festivallerle kutlanmıştır. Eski Türklerde "Nardugan" olarak bilinen ve güneşin yeniden doğuşunu temsil eden kutlamalar bu tarihlere denk gelirken, İran kültüründe "Yelda Gecesi" olarak adlandırılan gelenekle en uzun gece aile sofralarında kutlanır. Bu geleneklerin ortak noktası, karanlığın en yoğun olduğu anın aslında aydınlığın başlangıcı olduğuna dair beslenen inançtır. Günümüzde de pek çok topluluk, 21 Aralık'ı bir bitişten ziyade yeni bir döngünün başlangıcı olarak selamlamaktadır.
