Anadolu kültüründe yüzyıllardır takip edilen geleneksel hava tahmin metotlarından biri olan Kocakarı Soğukları, diğer adıyla Berdül'acüz, kış mevsiminin sona ermeden önceki son şiddetli soğukları olarak kabul edilir. Arapça 'berd' (soğuk) ve 'acüz' (yaşlı kadın) kelimelerinin birleşiminden gelen bu doğa olayı, her yıl Mart ayının ikinci haftasına denk gelen süreçte yaşanır. 2026 yılında da üçüncü cemrenin toprağa düşmesinin hemen ardından başlaması beklenen bu soğuk hava dalgası, tarımsal faaliyetlerden günlük yaşama kadar pek çok alanı doğrudan etkiliyor. Bilimsel meteoroloji tahminlerinin henüz yaygınlaşmadığı dönemlerde atalarımızın tecrübeleriyle sabitlediği bu tarihler, günümüzde de modern tahminlerle büyük ölçüde örtüşmeye devam ediyor. Peki, bu yıl dondurucu soğuklar hangi tarihler arasında etkili olacak? İşte Kocakarı Soğukları adıyla bilinen kritik tarihler...
KOCAKARI SOĞUKLARI (BERDÜL'ACÜZ) NE ZAMAN BAŞLIYOR, BİTİYOR?
Halk takvimi ve geleneksel hesaplamalara göre 2026 yılı Kocakarı Soğukları, 11 Mart Çarşamba günü başlayacak. Özellikle üçüncü cemrenin toprağa düşmesinin ardından yaşanan bu ani sıcaklık düşüşü, 17 Mart Salı gününe kadar etkisini sürdürecek. Meteorolojik verilere göre bu tarihlerde Balkanlar veya Sibirya üzerinden gelebilecek soğuk hava dalgaları, bahar çiçeklerinin açtığı bir dönemde gece donlarına ve kısa süreli fırtınalara zemin hazırlayabilir.
KOCAKARI SOĞUKLARI KAÇ GÜN SÜRER?
Geleneksel olarak "Berdül'acüz" dönemi tam 7 gün sürmektedir. Anadolu'da bu yedi günün her birine özel isimler (Sın, Sinnaber, Vabır, Amir, Mutemir, Muallel, Matfiyülcemer) verilmiştir. Bazı yörelerde fırtınanın şiddetine göre bu sürenin 8 güne kadar uzadığı da söylenir. Bu süre boyunca hava sıcaklıkları mevsim normallerinin altına inerken, fırtınalı ve yağışlı bir hava hakim olur.
KOCAKARI SOĞUKLARI HİKAYESİ NEDİR, NEDEN BU İSİM VERİLMİŞTİR?
"Berdül'acüz" terimi Arapça kökenli olup; "berd" (soğuk) ve "acüz" (yaşlı kadın/kuyruk sokumu) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Bu isimlendirmenin kökenine dair iki temel rivayet öne çıkar:
- Dil Bilimsel Yaklaşım: "Acüz" kelimesi aynı zamanda vücudun en uç noktası olan "kuyruk sokumu" anlamına da gelir. Eskiler, bu soğuğun insanın kemiklerine, yani kuyruk sokumuna kadar işlediğini anlatmak için bu tabiri kullanmışlardır. Ancak "acüze" (yaşlı kadın) kelimesiyle benzerliğinden dolayı halk diline "Kocakarı Soğukları" olarak yerleşmiştir.
- Efsanevi Hikaye: Bir rivayete göre, kış bitti sanıp keçilerini otlatmaya çıkan ve soğuğu hafife alan yaşlı bir kadının, çıkan şiddetli fırtınada sürüsüyle birlikte helak olması üzerine bu soğuklara "yaşlı kadını donduran" anlamında bu isim verilmiştir.
MGM HAVA DURUMU | 11-17 MART'TA HAVA NASIL OLACAK?
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) tarafından paylaşılan güncel hava tahmin raporlarına göre, 11-17 Mart tarihleri arasındaki süreçte Türkiye genelinde oldukça hareketli ve değişken bir hava tablosu hakim olacak. Hafta ortasından itibaren etkisini hissettirmeye başlayacak olan hava durumu, özellikle iç ve doğu kesimlerde kışın son esintilerini hissettirirken, batı bölgelerinde güneşin yüzünü daha sık gösterdiği ancak rüzgarla birlikte serin bir atmosfer sunacak.
Haftanın ilk yarısında (11-12 Mart) yurt genelinde parçalı bulutlu ve güneşli bir gökyüzü beklenirken, sıcaklıklar mevsim normalleri civarında seyredecek. Ancak 13 Mart Cuma gününden itibaren Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'in yüksek kesimlerinde kar yağışları etkisini göstermeye başlayacak. Hafta sonuna doğru (14-15 Mart) yağışlı hava dalgası genişleyerek Güneydoğu Anadolu'da sağanak yağmura, Doğu Anadolu'nun genelinde ise yer yer yoğun kar yağışına dönüşecek. Özellikle Pazar günü Akdeniz'in doğusunda gök gürültülü sağanak yağışlar görülürken, iç bölgelerde sıcaklıkların gece saatlerinde sıfırın altına düşmesiyle zirai don riski de gündeme gelebilir.
16-17 Mart tarihlerinde ise yağışlı sistemin yurdu yavaş yavaş terk etmesiyle birlikte, Batı ve Orta Anadolu'da güneş yeniden yüzünü gösterecek. Ancak Kocakarı Soğukları (Berdül'acüz) takvimiyle örtüşen bu dönemde, gündüzleri parlayan güneşe rağmen keskin rüzgarlar ve düşük gece sıcaklıkları nedeniyle vatandaşların tedbiri elden bırakmaması büyük önem taşıyor. Özellikle İstanbul ve Ankara gibi büyükşehirlerde sabah saatlerinde görülecek sis ve pus hadiselerine karşı ulaşımda dikkatli olunması tavsiye ediliyor.
