Müslümanlar için büyük bir manevi coşku ve yardımlaşma dönemi olan Kurban Bayramı'nda, kesilen kurbanların etleri geleneksel olarak üç parçaya bölünerek dağıtılır. Ancak kurban sadece bir et kesimi değil, mali bir ibadet olduğu için bu etin paylaşımında da İslam fıkhının getirdiği bazı kurallar mevcuttur. Vatandaşlar "Kurban etini kendi ailem tüketebilir mi?", "Zengin birine kurban eti ikram edilir mi?" "Kurban kesen birisine kurban etinden pay verilir mi?" ya da "Gayrimüslimlere kurban eti verilir mi?" sorularına yanıt arıyor. Kurban etinin ulaştırılacağı doğru adresleri bilmek, ibadetin toplumsal amacına ulaşması açısından büyük bir sorumluluk taşıyor. İşte Diyanet'in açıklamalarıyla dinen kurban eti verilmesi uygun olmayan durumlar ve kişiler!
KURBAN ETİ KİMLERE VERİLMEZ?
Kurban eti, zekat gibi kesin sınırlar içermese de ibadetin niteliğine göre bazı kişilere verilirken farklı hükümler uygulanır:
Kurban etinin kesinlikle verilmeyeceği en net yer kasap emeğidir. Kurbanı kesen, yüzen veya parçalayan kasaba, yaptığı işin ücreti veya karşılığı olarak kurban eti, derisi veya sakatatı verilemez. Kasabın ücreti tamamen ayrı bir nakit veya malla ödenmelidir. Ancak kasap fakirse, ücreti ödendikten sonra ona da herkes gibi hakkı olarak kurban eti hediye edilebilir.
Genel görüşe göre, gayrimüslimlere vacip kurbanın eti verilmez. İslam alimlerinin büyük çoğunluğuna göre, vacip olan kurbanın etinin öncelikle Müslüman fakirlere ulaştırılması esastır. Ancak bazı fıkıh kaynaklarında, komşuluk ilişkilerini gözetmek ve İslam'a ısındırmak amacıyla gayrimüslim komşulara kurban etinden ikram edilmesinde bir sakınca olmadığı da belirtilmiştir.
Kurban eti, dinen haram kabul edilen işlerin yapıldığı, kumar veya içki gibi unsurların barındığı yerlere ya da bu amaçla faaliyet gösteren organizasyonlara toplu olarak bağışlanamaz.
AİLE BİREYLERİNE VE AKRABAYA KURBAN ETİ VERİLİR Mİ?
Kurban ibadetini yerine getiren vatandaşların en çok tereddüt ettiği konuların başında, kesilen etin çekirdek aileye ve yakın akraba çevresine dağıtılıp dağıtılamayacağı gelmektedir. İslam fıkhına göre kurban eti, zekat ibadetinde olduğu gibi katı sınırlara sahip değildir. Kişi, kestiği kurbanın etini kendi evinde eşiyle, çocuklarıyla, torunlarıyla, anne, baba ve dedeleriyle gönül rahatlığıyla paylaşabilir ve onlara ikram edebilir. Hatta kurban kesen kişinin ailesi kalabalık ve maddi imkanları kısıtlıysa, et satın almakta zorlanıyorlarsa, kurban etinin tamamını ev halkının tüketimi için ayırmak dinen tamamen caizdir ve bu durum ibadete hiçbir zarar vermez. Aynı şekilde amca, dayı, teyze, hala ve kardeş gibi akrabalara da maddi durumlarına bakılmaksızın kurban etinden pay verilmesinde, bağların güçlenmesi ve sıla-i rahim açısından büyük bir fazilet bulunmaktadır.
ZENİGİNLERE KURBAN ETİ VERİLİR Mİ?
Mali bir ibadet olan zekatta temel kural sadece fakir ve muhtaçlara verilmesi yönündeyken, kurban etinin paylaşımında durum çok daha esnektir. İslam dininde kurban etinin zengin kişilere, durumu yerinde olan komşulara veya varlıklı dostlara ikram edilmesinde hiçbir dini engel bulunmamaktadır. Kurban eti, yoksullara ulaştırılması gereken bir zorunluluk olmanın yanı sıra, aynı zamanda bayram neşesini, sevgiyi ve birlikteliği pekiştiren bir ikram ve hediyeleşme aracıdır. Bu nedenle çevrenizde bulunan, maddi olarak kurbana ihtiyacı olmayan kişilere de dostluk ilişkilerini canlandırmak, bayramlaşmak ve ikramda bulunmak amacıyla kurban etinden pay gönderebilirsiniz. Ancak ibadetin toplumsal dayanışma ruhunu zedelememek adına, etin büyük bir kısmını zengin çevreler yerine gerçekten evine et girmeyen muhtaçlara ulaştırmak her zaman daha faziletli kabul edilmektedir.
KURBAN KESENE KURBAN ETİ VERİLİR Mİ?
Kurbanı bizzat kesen ya da vekalet vererek kestiren kişinin, o hayvandan elde edilen et ve sakatatlardan yiyip yiyemeyeceği hususu fıkhi açıdan net bir kurala bağlanmıştır. Kurban sahibi, Allah rızası için ibadet niyetiyle kestiği hayvanın etinden dilediği gibi yiyebilir, ailesine yedirebilir ve evinde muhafaza edebilir. İslamiyet, adak kurbanı dışındaki tüm kurban çeşitlerinde (vacip, akika, şükür kurbanı) mülkiyet sahibinin bu etten faydalanmasına açıkça izin vermiştir. Burada dikkat edilmesi gereken tek istisna, kurbanı kesen kasaba veya yardımcı olan kişilere bu hizmetleri karşılığında "işçilik ücreti" olarak kurban etinin verilmesinin yasak olmasıdır. Kurban sahibi kendi hakkı olan etten kasaba ücretini nakit olarak ödedikten sonra, isterse tıpkı diğer insanlara yaptığı gibi hediye ve ikram olarak kurban eti verebilir.
KURBAN ETİNİ DAĞITMAK FARZ MI? DAĞITMAMAK GÜNAH MI?
Kurban ibadetinin temel amacı Allah'ın rızasını kazanmak ve O'na yakınlaşmaktır. İslam fıkhına göre, kesilen kurbanın etini başkalarına dağıtmak kesin bir dinsel zorunluluk, yani farz değildir. Kurban etinin dağıtılması, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) müminlere tavsiye ettiği ve bizzat uyguladığı çok güçlü bir sünnettir. Bu doğrultuda, kestiği kurbanın etini hiç dağıtmayan, tamamını kendi evinde bırakan veya derin dondurucuda saklayan bir kişi dini açıdan günaha girmiş olmaz ve kurban ibadeti de geçersiz sayılmaz. Özellikle kalabalık nüfusa sahip, maddi durumu kısıtlı olan ve yıl içinde evine et girmeyen ailelerin kurban etini tamamen kendilerine ayırması dinen tamamen uygun görülmüştür. Ancak maddi durumu gayet yerinde olan ve et satın alma gücü bulunan kişilerin, kurban etini hiç dağıtmadan tamamen kendilerine saklaması ibadetin toplumsal dayanışma, paylaşma ve fukarayı gözetme ruhuna aykırı düştüğü için dinen hoş karşılanmaz ve mekruh kabul edilir.
