Özellikle transfer gelirlerinde istediği rakamları elde edemeyen Türkiye, en önemli istatistikte ise sınıfta kaldı. 20 ülkenin transfer gelir-gider farkına bakıldığında Türkiye, eksi 82.5 milyon euro'luk bir rakamla İngiltere ve Rusya'nın ardından 3. sırada yer aldı. Gelir-gider farkında 20 ülkenin 7'si ekside yer alırken, 13 ülke ise transferi kârla kapattı. Transfer gelir-gider farkında en fazla kâr elde eden ülkeler Portekiz, Arjantin ve Fransa oldu.
GELiRLER GiDERLERE YETMiYOR BORC ARTTIKCA ARTIYORTürkiye'de bugüne kadar ekonomik değeri yeteri kadar ölçülmeyen 3 sektör var. Bunlar "spor ekonomisi", "kültür ekonomisi" ve "gastronomoni ekonomisi". 2011 yılında dünya futbol ekonomisine baktığımızda 162 milyar euro gelir yarattığını görüyoruz. Bu, küçümsenecek bir rakam değil. (Avrupa Birliği'nin 2011 bütçesi 141 milyar euro). Bu gelirin 2/3'ü Avrupa ülkelerinde gerçekleşti. Avrupa futbol piyasasının büyüklüğü ise 15.6 milyar euro'yu aşmış bulunuyor. Ülkemizde ise futbol pastasının büyüklüğü 585 milyon euro'ya yükselmiş durumda. Türk futbol pastası bu haliyle Avrupa futbol pastasının % 4'ünü oluşturuyor. Buna karşılık son 10 yılı ele aldığımız zaman Türkiye'de futbol pastasının % 90 gibi bir büyüme gerçekleştirdiği ortaya çıkıyor. 2010 yılında Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş kulübünün yıllık geliri 240 milyon euro'yu geçti. Bu gelirin % 32'sini yayın haklarından elde ettiklerini tespit ediyoruz. Süper Lig, Avrupa futbol gelirlerinde 5 büyükleri (İngiltere, İspanya, Almanya, Fransa, İtalya) takip eden 4 lig arasında yer alıyor. Bu ligler, 422 milyon euro ile Hollanda, 353 milyon euro ile Rusya, 342 milyon euro ile Süper Lig, 256 milyon euro ile Portekiz olarak ortaya çıkmakta. Almanya'da futbolcular transferden aldığı paranın % 42'sine yakınını maliyeye öderken, Türkiye'de futbolcuların ödedikleri para çok düşük bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Türk Futbol Federasyonu, Spor Toto Teşkilatı ile Türk futbolunun değerini artırmak konusunda birçok çabaya girmiş bulunmaktadır. 2 Temmuz 2011 tarihinde şike olayları kamuoyuna yansımadan önce, Türk spor kulüplerinin transferler ve harcamalarla büyük gündem oluşturduklarını görmek mümkündü. 3 Temmuz'dan itibaren bu değerler gerek borsada gerek diğer gelişmelerde büyük ölçüde değer kaybetti. Tabloda da görüldüğü gibi 1 Temmuz'da Fenerbahçe'nin borsadaki işlem gören değeri 71 lira 25 kuruş iken bu rakam 8 Eylül'de 47 lira 60 kuruşa düşmüştür. Trabzonspor, Şampiyonlar Ligi'ne katılma çerçevesinde değerini artıran tek takım konumuna geldi. 4 büyük kulübün toplam gelirlerinin giderleri karşılamada yetersiz kalması kulüpleri net olarak 900 milyon liranın üzerinde borçlanmaya sevk etmiş bulunmaktadır.
ÜNİVERSİTELERDE SPOR EKONOMiSi DERSi OLMALITürkiye'de ciddi bir şekilde spor ekonomisi ölçümü yapıldığı takdirde, bu sektörün Türkiye'de ilk 10 ekonomi sektöründe yer alacağından hareket edebiliriz. Bugüne kadar Türkiye'de üniversitelerde spor ekonomisi, spor pazarlaması, spor komünikasyonu ve spor hukuku fazla ön planda olmamıştır.
F.Bahçe'ye karşı UEFA'nın TFF üzerinden yaptığı getirimlerden sonra, spor hukuku çerçevesinde adımlar atılırken, spor ekonomisindeki kayıplar, bu kayıpların nasıl telafi edileceği ve borsadaki son konumlar izlenmesi gereken konulardır.
FENERBAHÇE TARAFTARINDAN ÖZVERİLİ KATILIMTürk futbolu üzerindeki bu kara bulutlar, özellikle UEFA'nın ciddi tehditlerini atlatarak ve savcılıktaki iddianamenin beklendiği gibi kötü çıkmamasıyla dağılabilir ve futbol önümüzdeki yıllarda sektör olarak tekrar büyüyebilir. Bu konuda en fazla yara alan Fenerbahçe'ye taraftarlarının gösterdiği özverili katılım, Türkiye'de bireylerin futbola ne kadar gönül verdiklerini ve yatırım yapmaya hazır olduklarını ortaya çıkarır.
(Prof. Dr. Faruk ŞEN-TAVAK Vakfı Başkanı)
